Overleven in de Spits: Social Anxiety in het OV

Voor studenten kan het OV voelen als een stresszone. Zeker als je last hebt van social anxiety. Je kent het wel: je stapt in de trein of bus en ineens voelt het alsof iedereen naar je kijkt. Je maakt je zorgen dat je iets verkeerd doet, dat je raar overkomt, of dat je niemand mag storen. En ja, een volle trein rond acht uur ‘s ochtends kan dan echt als een nachtmerrie aanvoelen.

Social anxiety in het OV kan er bij iedereen anders uitzien. Misschien word je al zenuwachtig bij het instappen, of heb je geen idee waar je moet gaan zitten. Misschien voel je je ongemakkelijk als iemand naast je staat of kijkt naar waar jij heen moet. Zelfs simpele dingen zoals je tas op je schoot zetten of iemand laten passeren, kunnen dan ineens super spannend zijn. Sommige studenten vermijden daardoor soms reizen helemaal, wat natuurlijk geen optie is als je college of werk hebt. Hier moet verandering in komen.

Gelukkig zijn er manieren om het een stuk fijner te maken. Het eerste wat helpt, is plannen. Als je de mogelijkheid hebt, probeer de spits te vermijden. Stap een trein eerder of later in, of plan je college net iets anders. Soms maken een paar minuten verschil al een wereld van verschil. Ook apps zoals 9292 of NS kunnen helpen om de rustigste trein te vinden.

Ook handig: kies je plek slim. Raamplek of achterin de coupé kan rustiger voelen. Zo heb je een beetje je eigen plekje en minder het gevoel dat iedereen je ziet. Oortjes zijn ook echt een lifesaver. Muziek, een podcast of een luisterboek helpt je een soort bubbel te maken, waardoor je minder bezig bent met anderen. Zelfs een korte serie op je telefoon kan al helpen je hoofd leeg te maken tijdens de rit.

Een andere tip is focus verleggen. In plaats van te denken dat iedereen naar je kijkt, richt je aandacht op iets kleins: de kleur van de stoelen, letters op je telefoon, of het ritme van de trein. Adem diep, en bedenk dat de meeste mensen gewoon met hun eigen ding bezig zijn. Jij valt meestal helemaal niet op.

Soms kan het helpen om een buddy mee te nemen. Reizen met een vriend(in) voelt veiliger en afleiding is altijd fijn. Ook kan je kleine stapjes oefenen: begin met korte ritjes in rustige tijden en bouw langzaam op naar drukkere momenten. Dit heet ‘exposure’ en helpt je om je angst beetje bij beetje minder te maken.

Mindfulness en kleine oefeningetjes kunnen ook werken terwijl je wacht of reist. Denk aan ademhalingsoefeningen: vier tellen in, vier tellen uit. Of geef jezelf iets te doen, zoals het tellen van jassen in de coupé of opletten bij stationsnamen. Zo is je hoofd met iets concreets bezig en minder met stress. Zelfs een simpel spelletje op je telefoon kan je helpen om spanning los te laten.

Het belangrijkste: je bent niet raar. Social anxiety komt veel vaker voor dan je denkt, vooral onder studenten. De meeste mensen zijn druk met hun eigen wereld en letten niet op jou. Door te herkennen wat je voelt en slimme trucjes te gebruiken, wordt het OV een stuk minder eng.

Kortom: reizen met social anxiety is geen feestje, maar het kan wel. Met plannen, slimme plekken, focus en ademhalingsoefeningen maak je elke treinrit iets minder stressvol. Het OV is geen vijand jij bent gewoon een student die probeert te overleven tussen al die andere reizigers. En dat is helemaal oké. Het is een vaardigheid die je kunt trainen, en elke rit die je volbrengt zonder paniek is een overwinning op zich.