Mbo diploma opzak? Wat nu?

Je laatste examens komen eraan, je portfolio is bijna af en het mbo-diploma komt eindelijk in zicht. Feestje waard, zou je zeggen. Toch hebben veel mbo-studenten een dubbel gevoel met de diploma-uitreiking: de keuzestress. Want ga je doorstuderen aan het hbo, zoek je een baan of neem je een tussenjaar? “Ik heb eerlijk gezegd geen flauw idee,” geeft de 19-jarige mbo-student Veerle toe.

De cijfers liegen niet

Uit recent onderzoek blijkt dat de doorstroom van het mbo naar het hbo de afgelopen jaren flink onder druk staat. Slechts 44% van de mbo-studenten die naar het hbo willen gaan kiest er direct voor om door te stromen naar een vervolgopleiding. Dat betekent dat meer dan de helft van de studenten stopt, gaat werken of simpelweg niet weet welke kant ze op moeten.

“Is het die schuld wel waard?”

Ik sprak een paar studenten van het Rijn IJssel in Arnhem en zij gaven aan dat de keuze voor een vervolgopleiding zwaar weegt. Vooral de angst dat het hbo-niveau te hoog gegrepen is, kwam telkens terug. “Op het mbo weet ik wat ik kan, maar het hbo voelt als een andere wereld met alleen maar dikke boeken en vage theorie,” vertelde een van hen.

Daarnaast speelt geld een enorme rol in de twijfel. Veel studenten vragen zich af of ze wel een lening willen aangaan voor een studie die ze misschien niet eens afmaken. “Als ik nu ga werken, heb ik direct geld op mijn rekening. Als ik doorstudeer, bouw ik misschien jarenlang een schuld op terwijl ik nog niet eens zeker weet of ik dat niveau wel trek.”

“Iedereen verwacht dat je een plan hebt”

Via een oproep op Instagram kwamen we in contact met Rosa. Haar verhaal laat zien dat je toekomstplan nog zo goed kan zijn, maar dat het leven soms andere plannen heeft. Rosa zat in het laatste jaar van haar zorgopleiding en wist het zeker: ze ging doorstuderen aan het hbo. Totdat ze plotseling Pfeiffer kreeg. Wat een simpele ziekte leek, ontaardde in een heftig jaar waarin haar lichaam en geest volledig ‘op’ waren.

School werd onmogelijk en haar zorgvuldig uitgestippelde toekomstbeeld viel in duigen. “Je realiseert je dan pas hoe kwetsbaar je bent. Alles wat ik gepland had, was ineens weg,” blikt ze terug. In plaats van de collegebanken koos Rosa na haar herstel voor een reis naar Australië om zichzelf terug te vinden. Inmiddels heeft ze besloten om volop te gaan werken. De mentale stap naar een hbo-studie is na zo’n heftig jaar simpelweg te groot geworden. Haar verhaal is een krachtige reminder: hoe goed je plan ook is, soms moet je de koers wijzigen om mentaal gezond te blijven.

“Bang om de verkeerde keuze te maken”

Maar waarom vinden we dat kiezen nou zo lastig? Om dat te begrijpen, spraken we met Thirsa Kros, loopbaancoach bij Rijn IJssel. Zij ziet dagelijks studenten die worstelen met hun volgende stap. Volgens Kros is de enorme hoeveelheid opties vaak de boosdoener van de keuzestress.

“Studenten zijn vaak bang om de verkeerde keuze te maken en daarmee tijd of geld te verliezen,” legt Thirsa uit. Ze merkt dat veel jongeren nog niet goed weten waar hun eigen kracht ligt of wat echt bij hen past. “Het gaat er niet alleen om wat je kunt, maar ook om wie je bent en wat je nodig hebt om ergens te slagen.”

Volgens de loopbaancoach is het belangrijk om de druk van de ketel te halen. Het gevoel dat je nu al moet weten wat je de rest van je leven gaat doen, is onrealistisch. Het gaat erom dat je een keuze maakt die nu goed voelt, of dat nou een studie, een baan of een tussenjaar is.